Cumhuriyet Döneminde Ayrancılar
Ayrancılar tarihi araştırıldığında, ne zaman kurulduğu hakkında kesin bir bilgi yoktur. İlk isminin Triyanda olduğu ve Rumlar tarafından bu ismin verildiği rivayet edilmektedir.
Triyanda 1940'lı yıllarda George Fotiyetis isimli bir Rum'un pirinç ekilen çiftliğidir; bu çiftlik sazlık içerisinde ve sivrisineklerle doludur. O dönemde üç ayrı yerde su değirmeni bulunmaktadır. Birincisi Rumlara ait bugünkü piknik alanında Başdeğirmen denilen yerde, ikincisi Tuzcuzade Hatice Hanım Vakfı'na ait Vakıflar İdaresinin Değirmeni üçüncüsü de futbol sahasının yanında Süleyman Çavuş (Yıldırım)'un kurduğu, sonra Muammer Yıldırım'ın işlettiği değirmendir. Bu değirmenlerden sadece Ahmet Özkan'ın Tuzcuzade Hatice Hanım'dan satın aldığı değirmen günümüze kadar gelmiş, 2007 yılında ise kapatılarak konuta çevrilmiştir. Ayrancılara ilk göçler Rumlar zamanında başlamış Rumlar'ın çiftliğinde ve arazilerinde çalışan köyü halkı Rumlar'ın izni dahilinde Ayrancılar'a sazlıktan olma ilk evlerini yapmaya başlamışlardır.
Ayrancılar ismini nereden geldiği herkes tarafından merak edilmektedir. Bir rivayete göre Yoğurtçular'ın altında kurulan yörük çadırlarında yaşayan kişilerin, çevreden gelip geçen insanlara keçi derisinden yaptıkları, yayık ayranları ikram ettikleri ve çadır kurdukları mevkiye bu ismin verildiği anlatılmaktadır. İstiklal Harbi sonrası Ayrancılar köy halkının hakimiyetine geçmiş, 1943 yılında devlet Ayrancılar ovasını ve dağını kamulaştırarak, o yıllarda bölgede Yazıbaşı Yoğurtçular ve Triyanda da oturan vatandaşlara, belirli bir ücret karşılığı kurayla dağıtmıştır. Kalan araziler ise hazineye devredilmiştir. Hazineye devredilen bu araziler zamanla vatandaşlar tarafından kullanılarak üzerlerine kerpiç ve taştan evler inşa edilmeye başlanmıştır. Yoğurtçular, Afyon, Denizli ve Konya'dan gelen göçlerle birlikte yerleşim oluşmaya başlamış; bu tarihten sonra Ayrancılar verimli toprakların oluşu ve suyunun bol olması, İzmir'e ve Torbalı"ya yakın olması, İzmir-Aydın Karayolu üzerinde bulunması gibi nedenlerle hızla büyüyip gelişmiştir. Bölgede şeftali ve tütün üreticiliği yaygınlaşmıştır. Tarım aletlerinin az olması, tarımın da bu dönemde insan gücüne dayalı olması hızlı nüfus artışının nedenlerinden biri olarak gösterilebilir.
Bu büyüme ve gelişme neticesinde 1991 yılında Ayrancılar belediye olmuştur köyün ilk kurucuları ve ilk yerleşenler olarak Dalaman Ali, Tekeli Mehmet, Hasan Çavuş, Koca İbrahim Topal Mehmet, Eyüp Ayata, Muhtar Ahmet, Gök Veli, Kelek Yusuf, Uzun Ali, Yeni Hüseyin, Leblebici Mehmet, Kayserili İsmail Onbaşı, Süleyman Çavuş, Budak Hasan, Katip Ahmet Muhtar Ali Kundakçı, Hüseyin Kara, Kırlı Osman, Kara İbrahim, Hasan Taşkın, Molla Mehmet, Abdullah Kahya ve Uzun Ali sayılabilir.